„Barbórkowe spotkanie Gwarków”

Z inicjatywy emerytów górniczych mieszkających na terenie Gminy Ornontowice oraz we współpracy
z ARTerią Centrum Kultury i Promocji odbyło się „Barbórkowe spotkanie Gwarków” 11 grudnia 2019r. na sali ARTerii. Miało ono na celu przywrócenie wiedzy o pięknych tradycjach związanych ze świętem górniczym, które swe początki datuje na połowę XVIII w. Przez kolejne wieki „barbórka”, bogaciła się o kolejne tradycje
i zwyczaje urastając do szczególnie cenionego i pielęgnowanego reliktu obyczajowości górniczej w skali całej Europy.

W dniu 4 grudnia obchodzona jest Barbórka, święto patronki górników (choć nie tylko ich, bo to patronka ciężkiej pracy i dobrej śmierci). W tym dniu często można zaobserwować pochody górników ubranych w odświętne mundury z orkiestrą górniczą na czele oraz tradycję „karczmy piwnej” czyli spotkania po pracy.

Niestety w społecznościach lokalnych często obchody te kojarzone są jedynie z powszechnym trunkiem. Tak też, to święto odbierane jest niejednokrotnie przez rodziny samych górników. Dlatego emerytowani górnicy, poza Mszą Św. w ich intencji i złożeniem kwiatów na cmentarzu, poprosili o zorganizowanie „Barbórkowego spotkania Gwarków”,
w których mogły uczestniczyć również ich małżonki. Dzięki zaproszeniu „Ślązaka” roku Krzysztofa Zaremby oraz znakomitego Krzysztofa Respondka, wszyscy zgromadzeni nie tylko świetnie się bawili, ale także zostały im przybliżone zwyczaje, tradycje i symbole związane z górnictwem i „Barbórką”. Oczywiście na spotkaniu nie mogło zabraknąć orkiestry górniczej.

Na samym początku została powołana władza „absolutna” czyli Prezydium oraz prezes. Następnie pokazano jak odbywa się „skok przez skórę” – obrzęd przyjmowania adeptów (zwanych lisami) do stanu górniczego. Polega on na tym, iż młodzi wchodzą na beczkę piwną i przeskakują przez skórę (łatę) – ówczesny atrybut górnika, potem odpowiadają na pytania Majora oraz są uderzani końcem szpady w lewe ramię. Często uczestników biesiady dzieli się na prawą i lewą stronę po czym rywalizują na zasadzie dowcipu podczas zabaw i konkursów, o różnej randze i powadze oraz śpiewów z zachowaniem szacunku i zasług dla „starych strzech”.

„Barbórkowe spotkanie Gwarków” zaszczycili swoją obecnością Tadeusz Marszolik W-ce Starosta Mikołowski, Marcin Kotyczka Wójt Gminy Ornontowice, Dariusz Spyra Z-ca Wójta Gminy Ornontowice, Henryk Nieużyła Przewodniczący Rady Gminy Ornontowice, Ryszard Milanowski – Z-ca Przewodniczącego Rady Gminy Ornontowice. Przybyli także przedstawiciele kopalń, Jarosław Adamek Dyrektor Kopalni KWK „Budryk” Jastrzębska Spółka Węglowa S.A., Adam Ratka Dyrektor Pracy Kopalni KWK „Budryk” Jastrzębska Spółka Węglowa S.A., Grzegorz Conrad Dyrektor Kopalni KWK Bolesław Śmiały, Grzegorz Sewerin Prezes KZ NSZZ Solidarność. Nie mogło oczywiście zabraknąć przedstawicieli Związków Zawodowych oraz emerytów górniczych wraz z rodzinami.

Cała uroczystość miała charakter nietuzinkowy, ze względu na darowiznę udzieloną przez Fundację JSW na dofinansowanie przedsięwzięcia. Wielkie wsparcie zaoferowali również sponsorzy – KZ NSZZ Solidarność oraz KWK Bolesław Śmiały.

Gwarkowie obecni na uroczystości serdecznie podziękowali Aleksandrze Malczyk Dyrektor ARTerii Centrum Kultury i Promocji za organizacje „Barbórkowego spotkania Gwarków” oraz realizacje wszystkich formalności związanych z pozyskaniem darowizny od Fundacji JSW.

Mamy nadzieję, że w kolejnym roku będziemy mogli po raz kolejny przekazywać wiedzę o tradycjach
i zwyczajach górniczych w tak uroczystej formie kolejnym uczestnikom „Barbórkowych spotkań Gwarków”